BAHAN TEKS MONOLOG PIKEUNLALAKI (SISWA)

 

Ramal Ku: Déni A. Fajar sumber: https://www.solopos.com/ironi-negeri-dalam-pentas-monolog-yustinus-yantoro-949705         Ngaran kuring Ramal. Ngan sakitu-kituna. Euweuh papanjangna. Kuring teu nyaho naon pangna kuring diaranan Ramal. Kuring gé moal protés pédah ngaran kuring lain Obama atawa Léonél Méssi. Kuring moal protés sabab ceuk kuring ngaran alus moal aya mangpaatna mun kalakuan mahiwal jeung papalingpang tina bebeneran.        Kuring ogé moal protés, pédah batur sok nyebut gélo ka kuring. Padahal ceuk rasa, waras kuring téh. Ceuk kuring, jejeg kuring téh. Batur waé sok nyebut otak miring atawa kurang saeundan ka kuring. Padahal kuring mah ajeg, teu miring teu sing.       Padahal ceuk kuring loba nu leuwih gélo tibatan kuring. Anu gélo mah tuh, anu sok malingan duit nagara. Anu gélo mah tuh, anu resep ngagasab harta jeung ngarebut hak rahayat. Nu gélo mah tuh, pamingpin anu norék tara ngadéngé anu ngajerit teu bisa dahar. Anu gélo mah tuh, pamingpin anu ngahaja meungpeun tina kakayaan rahayatna anu sagala kakurangan. Nu gélo mah tuh, pamingpin anu teu bisa mingpin. Nu gélo mah tuh, pamingpin anu lakuna lain turutaneun.        Teu gampang deuleu jadi pamingpin téh. Gedé deuleu tanggung jawabna jadi pamingpin mah. Ieuh, ta sagawayah deuleu jadi pamingpin mah. Teu kabéh deuleu bisa jadi pamingpin. Nu matak kuring mah sok sueri mun ningali nu ngantri pada hayang jadi pamingpin. Nu matak kuring mah sok ngabarakatak mun aya nu teterejelan hayang jadi pamingpin. Tah, lain teu waras ngaranna, lamun kabéh hayang jadi pamingpin?.        Ieuh sing sadar, ari hirup geus pada-pada boga hancengan. Moal enya kabéh jadi pamingpin. Lamun batur jadi pamingpin, atuh urang nu jadi dipingpinna. Apan salat gé, aya imam aya anu jadi ma’mumna. Jadi rahayat gé, lamun bener jeung bageur mah, apan leuwih hadé darajatna ti batan pamingpin anu kacrut.        Kusabab jadi pamingpin téh lain gawé énténg, kuring mah teu hayang jadi pamingpin. Mending kieu, hirup bébas euweuh nu ngatur, euweuh anu nyarék. Mending siga kuring, teu kauger ku aturan ieu-itu.        Nu matak, lamun hayang hirup tumaninah lepas tina sagala kasusahan, hayu hirup siga kuring. Wassalam.   Dicutat tina buku Kuda Waja: Antologi, NAskah, Monolog Sunda. (Unpad Press, 2016), kaca 19-20

BAHAN TEKS MONOLOG PIKEUN WANOJA (SISWI)

Ngeunteung Ku: Téddi Muhtadin sumber: https://www.bulaksumurugm.com/2018/11/10/monolog-salah-satu-cabang-seni-dalam-porsenigama/   MANÉHNA JONGJON NGEUNTEUNG. NEUTEUP IMEUT KANA BAGIAN-BAGIAN BEUNGEUT JEUNG AWAKNA: IMUT, KERIUNG, JEBI, JSB.          Ih geus pucengis deui, geuning tanda cinta téh. Tanda cinta anu tara bisa dibobodo téa. Hé hé …jarawat. Emh…mani beureum kieu. Pencét kitu? Ah sieun peurih. Antep waé? Asa ngagokan deuih. Tapi…ké ké ké…asa jadi nyari. Keun ah urang ingkeun nepi ka asakna, jiga cinta kuring nu ayeuna keur ngacambah, kaluar tina kulumudna, ngudag cahaya anu sumorot ti soca anjeun, Akang. Mu…ach!         Éh enya bener, jadi panyari geuning. Panyari kana beungeut kuring, anu ceuk batur mah, ngala ka indung. Saur bapaa mah irung jeung halis kuring téh nyeplés pisan pangambung sareng kening mamah. Ari gado ngala ka enin, nini kuring. Naon deui nu jiga mamah téh nya? Oh enya, biwir jeung buuk. Jiga kembar cenah kuring jeung mamah téh.        Tah palebah awak, jigana ngala ka bapa. Malah lebah leumpang mah cekih pisan, pada-pada ngagareblay. (NURUTAN LEUMPANG BAPA). Saur mang Omén mah kuring téh fotokopian bapa. Ari bapa, nya ti saha deui, ari lain fotokopian ti bapana deui mah, nya ti aki kuring. Cenah éta ogé, da kuring mah teu kungsi tepang. Anjeunna kabujeng ngantunkeun. Mugi ditampi iman-islamna, diasih ku Gusti Nu Mahasuci. (BEUKI ANTEB NEUTEUP EUNTEUNG).        Euleuh-euleuh…éta saha nu kalaluar tina kalangkang beungeut kuring? Walah beuki ngalobaan. Ambuing… Oh… kaharti ayeuna mah. Enya dina diri kuring téh aya mamah, aya bapa, aya aki, aya enin, aya uyut, aya bao…aya karuhun. Emh… enya… aya walungan cinta nu ngembat panjang deuih. Panjang pisan. Ngaliwatan abad-abad kahirupan éta walungan téh ngocor ti rama Adam jeung ibu Hawa, terus ka karuhun, ka nini-aki, ka indung-bapa, terus ngamuara dina diri kuring. Enya, enya muhun. Aya cinta aranjeun dina diri kuring téh. Enya, enya, muhun. Insya Alloh, kanyaah kadeudeuh aranjeun anu ngamuara dina diri kuring, moal dikotoran, moal digeugeuleuh. Mugi Gusti ngaping ngajaring ka diri abdi.        Ayeuna mah haté kuring keur meujeuhna bungah. Cinta mekar dina dada bareng jeung jarawat anu melentung dina ieu pipi. Beu… geura ngarandakah, terus kembangan, terus buahan. Éta walungan cinta nu ngamuara dina diri kuring, keur sina ngamalir terus… terus .ka anak, incu, buyut, bao, terus… nepi ka turunan nu pangjauhna. Pancén kuring sakuat tanaga sangkan éta kasucian wahangan cinta téh ngamalir nepi ka samudera rahmat Pangéran. Insya Alloh.        Ieu jarawat beuki asak. Ieu haté beuki nyanyautan. Akang ari ayeuna aya di mana?   Dicutat tina buku Kuda Waja: Antologi, NAskah, Monolog Sunda. (Unpad Press, 2016), kaca 17-18.

SISINDIRAN (KELAS XI SEM 1)

SISINDIRAN Sisindiran nyaéta karya sastra wangun ugeran (puisi) anu eusina dibalibirkeun heula, diwangun ku cangkang jeung eusi sarta leubeut ku purwakanti. Purwakanti nyaeta padeukeutna sada atawa sora kecap-kecap dina ungkara kalimah, klausa atawa prasa, utamana dina wangun ugeran (puisi); perenahna boh ngarendeng, ngajajar, horizontal (dina sakalimah, sajajar, sapadalisan) boh ngaruntuy, pertikal (antar jajaran, antar padalisan). Dina rarakitan jeung paparikan, anu murwakanti teh cangkang jeung eusina. Padalisan kahiji cangkang murwakanti jeung padalisan kahiji eusi; padalisan kadua cangkang murwakanti jeung padalisan kadua eusi. Ari dina wawangsalan anu murwakanti téh maksudna (hartina) jeung salasahiji kecap anu aya dina eusina. Ari cangkangna mangrupa wincikan hiji barang atawa hal anu kudu ditéangan maksudna téa. Upama ditilik tina wangun jeung cara ngébréhkeunana, sisindiran dibagi jadi tilu golongan nyaéta: (1) rarakitan; (2) paparikan, jeung (3) wawangsalan. Ditilik tina eusina, rarakitan jeung paparikan bisa dipasing-pasing jadi tilu golongan, nyaéta: (1) silihasih; (2) piwuruk; jeung (3) sésébréd. RARAKITAN Rarakitan teh mangrupa sisindiran anu diwangun ku cangkang jeung eusi dina sapadana. Disebut rarakitan pedah kecap awal dina padalisan-padalisan cangkang dipake deui dina padalisan eusi, nepi ka siga masang, ngarakit. Contona: Mun urang ngéndong di Bandung, Geus tangtu kana mahalna. Mun urang doraka ka indung, Geus tangtu dorakana. Upama nilik kana eusina, rarakitan teh bisa dipasing-pasing jadi tilu golongan nyaeta silihasih, piwuruk jeung sesebréd (lulucon). -          Rarakitan silihasih nyaeta rarakitan anu eusina patali jeung silihasih, cinta atawa birahi. Contona: Mun teu tulus ka paseukna, ka pancirna ogé hade. Mun teu tulus ka lanceukna, ka adina ogé hadé. -          Rarakitan piwuruk nyaeta rarakitan anu eusina piwuruk, pituah, atawa nasehat. Contona: Peupeujeuh ari ka Bandung, ulah meuli hayam katé. Peupeujeuh ari ka indung, ulah nganyerikeun haté. -          Rarakitan sesebréd nyaéta rarakitan anu eusina salian ti silihasih jeung piwuruk, kayaning lulucon, banyol, tambuh laku, kritik social, pamitan jeung salian ti éta. Contona: Majar manéh cengkeh konéng, kulit peuteuy dina nyiru. Majar manéh lengkeh konng, kulit beuteung mani nambru. PAPARIKAN Paparikan téh asalna tina kecap parik atawa parek anu ngandung harti deukeut. Ari anu dimaksud paparikan di dieu nyaeta sisindiran anu ngan padeukeut sorana antara cangkang jeung eusina. Jadi henteu papak (sarua) kecap dina puhuna. Contona: Katumbiri di Cigeulis, Ti Citeureup ka Ciamis. Kaciri seuri nu geulis, Mun diteuteup beuki manis. Padalisan kahiji cangkang padeukeut sorana jeung padalisan kahiji eusi. Di dinya aya sawatara kekecapan anu padeukeut sorana. Kecap Cigeulis padeukeut sorana jeung kecap nu geulis, kecap Ciamis padeukeut sorana jeung kecap manis. Nilik kana eusina, teu beda ti rarakitan bae, paparikan oge bisa dipasing-pasing jadi tilu golongan nyaeta silihasih, piwuruk, jeung sesebred. -       Paparikan silihasih nyaeta paparikan anu eusina silihasih, cinta atawa birahi. Contona: Baju hideung kancing tangan, dikaput ku merang awi. Nu hideung matak teunangan, sing emut ka diri abdi. -          Paparikan piwuruk nyaeta paparikan anu eusina piwuruk, pituah, atawa nasehat. Contona: Meuli kurupuk sadacin diwadahan kana kalo Nu dipupuk ku prihatin eta diasih ku Alloh -          Paparikan sesebred nyaeta paparikan anu eusina salian ti silihasih jeung piwuruk saperti lulucon, banyol, tambuh laku, sanduk-sanduk jeung sajabana ti eta. Contona: Piring katuruban sendok, ngawadahan rujak huni. Kuring ge baheula denok, Ayeuna mah nini-nini WAWANGSALAN Wawangsalan teh nyaeta karangan (sastra) anu diwangun ku sindir jeung eusi. Dina sindir diwangun deui ku cangkang jeung wangsal. Anu dijieun wangsalna téh tara ditétélakeun, tapi kudu ditéangan tina bagan eusi. Anu dijieun wangsal téh sok murwakanti jeung salahsahiji kecap anu aya dina bagian eusi éta. Tengetan geura contona dihandap ieu: Teu beunang dihurang sawah,       teu beunang dipikameumeut.                   Titenan geura sawatara conto dihandap ieu: Belut sisit saba darat, kapiraray siang wengi. (oray) Imah ngambang di sagara, ulah kapalang nya béla. (kapal) Manuk tukung saba reuma, uyuhan daék ka abdi. (puyuh) Binaragawan kasohor, Horéam badé paturay. (Adé Ray)

KECAP RAJEKAN

KECAP RAJEKAN

Titènan kecap nu dicondongkeun dina kalimah di handap! 1.          Bobotoh ti mana-mana lolobana marilih sarè di fan cam. 2.          Kira-kira sarua jeung Stadion  Jalak Harupat. 3.          Bulak-balik kuring nèangan hotel murah. 4.          Nu keur masak mani pak-pik pek Kecap nu mana-mana, lolobana, kira-kira, jeung pak-pik-pek disebutna kecap rajèkan. Lantaran kecapna diulang/dibalikan deui  (dua kali atawa 3 kali) boh sabagèan  kecapna, boh  salengkepna. Wanda/Jenis Kecap Rajékan Harti Conto Dwimurni dirajèk/disebut kecapna/diulang dua kali salengkepna mana-mana kira-kira Dwipurwa dirajèk ukur sabagèan engang mimitina lolobana sésépak Dwirèka dirajèk/disebut dua kali salengkepna, tapi robah sora bulak-balik gual-géol Trilingga dirajèk/disebutna 3 kali, robah sora, sarta asal kecapna diwangun ku saengang pak-pik-pek dag-dig-dug

        

MACA LAPORAN KAGIATAN

Laporan Kagiatan Kémah Pramuka SMA Karya Guna Tahun Pangajaran 2017/2018 1.         Kasang Tukang               Kiwari remen kabéjakeun dina TV atawa koran, aya barudak sakola anu tawuran atawa garelut. Kitu deui, réa kabéjakeun siswa anu maké internet teu luyu jeung étika. Kitu deui, perlu ayana atikan karakter ka siswa. Salasahiji kagiatan anu bisa ngamalirkeun bakat, minat, jeung kamampuh siswa bari jeung ngalatih karakterna téh ngaliwatan atikan kapramukaan atawa gerakan pramuka di sakola.                     Ngaliwatan kagiatan pramuka, dipiharep siswa bisa némbongkeun  manusa nu mibanda kapribadian jeung kalemesan budi, seukeut mikir (pinter) jeung tohaga fisikna. Lian ti éta  dipiharep bisa ngajénggélék jadi tungtungan manusa Indonésia anu mibanda jiwa Pancasila jeung nasionalismeu anu pageuh. Pikeun nedunan harepan-harepan kitu, perlu diayakeun kagiatan diajar di lapangan ngaliwat Kémah Pramuka. 2.         Tujuan Kagiatan Ieu kagiatan mibanda tilu tujuan, nyaéta: a.     Aktualisasi atikan kapramukaan di sakola pikeun ngawadahan bakat, karesep, jeung kamampuh siswa; b.    Ngaronjatkeun pangaweruh, sikep, jeung kaparigelan siswa salaku anggota Pramuka Penegak; c.     Ngarojong program atikan kapramukaan jeung atikan karakter di sakola. 3.         Tempat jeung Waktu Kagiatan Tempat Kagiatan: Bumi Perkemahan Létjén (Purn) Dr. (HC) Mashudi Kwarda Jawa Barat (Buper Kiarapayung) Kabupatén Sumedang Jawa Barat. Waktu Kagiatan Saptu – Ahad, 15-16 Juli 2017 4.         Pamilon jeung Calagara Pamilon: Jumlah pamilon aya 150 urag. Calagara: Jumlah calagara aya 20 urang, anu ngawengku: Pupuhu, Girangserat, Panataharta, jeung Anggota anu dibagi jadi sababaraha séksi/bagian. 5.         Pedaran Kagiatan             Kagiatan kémah dimimitian ti poé Saptu, jam 07.00 WIB. Dimimitian ku upacara tanda kagiatan dibuka. Geus kitu diayakeun rupa-rupa kagiatan atikan kapramukaan. Diayakeun ogé pasanggiri antarregu ténda dina widang basa jeung seni Sunda, kayaning pasanggiri biantara jeung kawih. Lian ti éta diajarkeun ogé kagiatan baris-berbaris, kadisiplinan waktu, jeung P3K. Diajarkeun ogé maca semaphore, sandi kotak jeung sandi rumput.                  Kagiatan kémah pramuka ditutup dina poé Ahad, jam 08.00 WIB, ku upacara panutupan jeung béwara pinunjul pasanggiri. 6.         Penutup        Kagiatan kémah pramuka kacida pentingna dilaksanakeun unggal taun, pangpangna keur siswa kelas X SMA, keur nuwuhkeun sikep nasionalismeu katut ngaronjatkeun gerakan pramuka di sakola minangka organisasi kapanduan jeung kapamudaan anu resmi di Indonésia.